Dat boeren nu een derde minder mest mogen uitrijden voelt voor hen als een harde ingreep. Maar het laat ook zien dat we het systeem anders moeten organiseren. We hebben mest jarenlang gezien als afval dat weg moet, terwijl het eigenlijk een stroom vol waardevolle voedingsstoffen is, zoals stikstof en fosfaat – precies wat we nu opnieuw maken met kunstmest, waar veel energie voor nodig is.
English version
Spreading less manure? Organize regional processing
The fact that farmers are now allowed to spread one‑third less manure feels like a harsh measure to them. But it also shows that we need to organize the system differently. For years we’ve treated manure as waste that needs to be disposed of, while it’s actually a stream full of valuable nutrients like nitrogen and phosphate – the very things we now recreate through synthetic fertilizers, which require a lot of energy to produce.
If we’re not careful, we’ll end up replacing animal manure with more synthetic fertilizer. That would only make us more dependent on imports and fossil resources. From both a sustainability and an economic perspective, that’s not a logical step.
Regional challenges
The technology to process manure smartly already exists. Through digestion we extract methane from manure for biogas, and what remains still contains valuable nutrients. Those can be separated and used in a targeted way in arable farming. This allows for much more precise fertilization, with less emission into air and water. The challenge isn’t the technology – it’s the organization around it. Regionally, you need proper logistics, professional processing, and transparency in the chain. Right now, the system is fragmented, which makes it difficult to invest in.
The whole chain working together
You can’t put this on individual farmers. This concerns the entire chain: livestock farmers, arable farmers, processors, industry, and government. If we collect manure regionally, process it centrally, and bring the nutrients back to arable farming in a targeted way, you create a system that can actually keep running. In the end, that’s more effective than spending billions buying out farmers without solving the underlying problem.
In major transitions like this, the government needs to take temporary leadership to get the system going. After that, the market can take it further. If we organize it properly, cows can remain part of a closed loop, instead of being seen only as a problem. That’s how you turn a crisis into an opportunity.
Als we niet oppassen, vervangen we dierlijke mest straks door meer kunstmest. Daarmee worden we juist weer afhankelijker van import en fossiele grondstoffen. Vanuit duurzaamheid én vanuit economisch oogpunt is dat geen logische stap.
Regionale uitdaging
De technologie om mest slim te verwerken is er al. Met vergisting halen we methaan uit mest voor biogas, en wat overblijft bevat nog steeds waardevolle nutriënten. Die kun je scheiden en gericht inzetten in de akkerbouw. Zo kun je veel preciezer bemesten, met minder uitstoot naar lucht en water. De uitdaging zit niet in de techniek, maar in de organisatie eromheen. Je moet regionaal zorgen voor goede logistiek, professionele verwerking en transparantie in de keten. Nu is het systeem versnipperd en daardoor lastig om in te investeren.
Ketensamenwerking
Dit kun je niet bij individuele boeren neerleggen. Het gaat om de hele keten: veehouders, akkerbouwers, verwerkers, industrie en overheid. Als we mest regionaal ophalen, centraal verwerken en de voedingsstoffen gericht terugbrengen naar de akkerbouw, ontstaat een systeem dat echt kan blijven draaien. Dat is uiteindelijk effectiever dan miljarden uitgeven aan het opkopen van boeren zonder het onderliggende probleem op te lossen.
In dit soort grote veranderingen moet de overheid tijdelijk regie nemen om het systeem op gang te helpen. Daarna kan de markt het verder oppakken. Als we het goed organiseren, kunnen koeien onderdeel blijven van een gesloten kringloop in plaats van alleen als probleem te worden gezien. Dan maak je van een crisis een kans.
Dit bericht is een reactie van Tjeerd Jongsma naar aanleiding van dit bericht: Friese boeren in de knel door strengere mestregels: waarheen met het overschot?